Schrijven met AI zonder dat iedereen het ruikt

Je herkent het meteen. “In de snel veranderende wereld van vandaag is het belangrijker dan ooit om…” Stop. Wegklikken. Dat is geen tekst, dat is beige behang.

AI-tekst heeft een geur, en je lezer ruikt hem sneller dan jij denkt. Het gekke is: het probleem is niet dat AI slecht schrijft. Het probleem is dat AI té netjes schrijft. Glad, evenwichtig, afgerond. En gladde tekst is dode tekst.

Toch schrijf ik zelf met AI, elke week. Het verschil zit in de rolverdeling. Die leg ik je uit.

Waaraan je AI-tekst herkent

Eerst de diagnose, dan de behandeling. Dit zijn de tics waaraan iedereen ongeredigeerde AI-tekst herkent:

• drieslagen, overal (“sneller, slimmer en efficiënter”);
• gewichtige overgangen als “Bovendien is het essentieel dat” en “Laten we eerlijk zijn”;
• een afsluiting die alles nog eens samenvat en eindigt met een oproep om “de mogelijkheden te ontdekken”.

Tel daarbij op: nul concrete voorbeelden, nul mening, nul risico. AI-tekst wil door iedereen aardig gevonden worden. En tekst die iedereen aardig vindt, onthoudt niemand.

Hier zit de kern. Een stem is een verzameling keuzes: dit vind ik, dit vind ik niet, zo praat ik, dit soort grappen maak ik. AI maakt geen keuzes uit zichzelf. Het middelt. Jouw stem is precies dat wat overblijft als je het gemiddelde eraf schraapt.

De rolverdeling die wél werkt

De fout is dat mensen AI de verkeerde helft van het werk geven. Ze laten AI schrijven en doen zelf de eindredactie. Draai het om: jij schrijft, AI doet al het werk eromheen.

Vóór het schrijven: AI als sparringpartner. Dit is de grootste winst. Laat AI je onderwerp fileren: welke vragen heeft mijn lezer echt, welke invalshoek is nog niet genomen, waar zit het gat in mijn redenering? Ik voer vaak eerst tien minuten discussie met Claude voordat ik één zin schrijf. Niet om tekst te krijgen, maar om te weten wat ik vind. Dat is de helft van het schrijfwerk en niemand ziet het terug.

Tijdens het schrijven: jij. De eerste versie schrijf je zelf. Rommelig mag, lelijk mag. Maar de zinnen komen uit jouw hoofd, want in die eerste versie zit je stem. Wie de eerste versie uitbesteedt, besteedt zijn stem uit. Zo simpel is het.

Na het schrijven: AI als kritische redacteur. Nu mag AI erin. Maar niet met “verbeter deze tekst”, want dan krijg je het behang terug. Vraag om kritiek, niet om herschrijving: waar is mijn redenering zwak, welke zin snapt een lezer niet, wat kan eruit zonder verlies? De antwoorden verwerk je zelf. AI wijst, jij snijdt.

AI is een ingrediënt, niet het gerecht. Zet je het gerecht volledig uit handen, dan proeft iedereen de magnetron.

Drie concrete technieken

1. Voer je eigen werk als voorbeeld. Verzamel vijf teksten waarvan je weet: dit ben ik op mijn best. Geef ze aan AI met de vraag je stem te beschrijven: woordkeus, zinslengte, wat je nooit doet. Dat profiel gebruik je voortaan in elke schrijfopdracht. Ik heb er zelf een document van gemaakt dat meegaat in elk gesprek. Werkt verrassend goed, en het confronteert je ook nog met je eigen maniertjes.

2. Verbied de tics. Zet in je prompt letterlijk wat je niet wilt: geen drieslagen, geen “in de wereld van vandaag”, geen samenvattend slot, geen retorische vraag als afsluiter. Een taalmodel gehoorzaamt verboden beter dan smaakinstructies.

3. Lees hardop. De ouderwetste techniek is de beste AI-detector die er bestaat. Struikel je nergens? Klinkt elke zin alsof hij van niemand is? Dan is de tekst te glad en moet er weer mens in. Een goede tekst heeft hier en daar een hoekje. Laat staan, die hoekjes.

4. Voeg toe wat AI niet kan weten. Het snelste onderscheid tussen mensentekst en machinetekst zit in de details die alleen jij hebt: dat gesprek van vorige week, dat mislukte project, dat ene getal uit je eigen data. Elke alinea zonder eigen waarneming is een alinea die iedereen had kunnen schrijven. Maak er een redactieronde van: loop je stuk door en vraag per alinea of er iets in staat dat alleen jij kon weten. Nee? Toevoegen of schrappen.

Wat AI wél helemaal mag schrijven

Voor de volledigheid: niet elke tekst verdient jouw stem. Een deel van je schrijfwerk is puur functioneel, en daar mag de machine het gerust overnemen. Denk aan meta-descriptions, samenvattingen van lange rapporten, varianten van een advertentietekst voor een A/B-test, de eerste opzet van een nieuwsbriefonderwerp, interne notulen. Teksten waar niemand een auteur in zoekt.

De scheidslijn is simpel: staat jouw naam eronder, of moet de lezer jóu erin herkennen? Dan geldt alles hierboven. Is het naamloos gebruikswerk? Automatiseer het volledig en besteed de gewonnen tijd aan de teksten die er wel toe doen. De vergissing zit in het midden: half persoonlijke teksten (je LinkedIn-posts, je bio, je over-ons-pagina) behandelen als gebruikswerk. Juist daar kijkt iedereen of er iemand thuis is.

Veelgestelde vragen

Is schrijven met AI toegestaan, ook zakelijk?

Ja, net zoals schrijven met een spellingscontrole en een eindredacteur is toegestaan. De vraag is niet óf je gereedschap gebruikt, maar of je achter elke zin staat die onder jouw naam de deur uitgaat. Jij tekent, dus jij bent verantwoordelijk. Ook voor de feiten, want AI verzint er graag een paar bij.

Straft Google AI-content af?

Google straft slechte content af, en AI maakt het produceren van slechte content heel goedkoop. Wie tien gegenereerde artikelen per dag publiceert, bouwt een kartonnen site. Wie AI gebruikt om betere stukken te schrijven, heeft niets te vrezen. Het criterium is nut voor de lezer, niet de gereedschapskist.

Wordt mijn schrijven er niet lui van?

Alleen als je de verkeerde helft uitbesteedt. Gebruik je AI voor het denkwerk vooraf en de kritiek achteraf, dan schrijf je juist scherper, omdat je vaker tegengas krijgt dan van je collega’s. Die vinden alles al snel “lekker stuk”.

De test

Neem je laatst gepubliceerde tekst en lees de eerste drie zinnen. Had een concurrent ze kunnen schrijven? Dan heb je werk te doen, met of zonder AI. Je stem is het enige onderdeel van je content dat niet te kopiëren valt. Bewaak dat deel, en laat de machine de rest doen.

Wil je dit soort stukken vaker lezen? Abonneer je op mijn nieuwsbrief.